نوبت دهی اینترنتی پرسش از دکتر

خدمات کلینیک


به طور خلاصه این مرکز در حوزه‌های زیر به ارائه خدمات می‌پردازد:

    خدمات تشخیصی نوروسایکیاتریک (اسکن کارکردی مغز "LORETA")    

     خدمات اندازه گیری حجم مغز براساس تصاویر MRI

    خدمات درمانی نوروسایکیاتریک (تحریک مغناطیسی مغز «rTMS»)      

    توسعه ی ابزارهای محاسباتی براساس روش های یادگیری ماشین جهت بهبود تشخیص زودهنگام و ارایه ی روش های درمانی مناسب

اختلالات سایکوسوماتیک

به طور خلاصه این مرکز در حوزه‌های زیر به ارائه خدمات می‌پردازد:

اختلالات سایکوسوماتیک اختلالات سایکوسوماتیک (روان‌تنی) افکار و هیجان‌های آدمی می‌توانند شیوه واکنش‌‌های بدنی او را تغییر دهند. یکی از واکنش‌های بدنی انسان، بیماری است. ما عموماً توجه‌ای به این مسئله نداریم که برخی از بیماری‌های جسمی مانند زخم معده، بیماری قلبی و عروقی و آسم ممکن است تحت تأثیر افکار و هیجانات قرار گیرند. مطالعات متعددی نشان می‌دهند، بروز برخی از بیماری‌های جسمی و حتی مدت تداوم آنها تحت تأثیر شرایط روانی افراد مبتلا قرار دارد. چنین اختلالاتی، اختلال روان‌تنی یا اختلال سایکوسوماتیک (Psychosomatic) نام دارند و به‌صورت مشکلات جسمی که تحت تأثیر روان قرار دارد یا در شدیدترین حالت، توسط روان آدمی ایجاد می‌شود، تعریف شده‌اند. کلمه Psychosomatic از دو بخش روان (psyche) و بدن (soma) تشکیل شده است. بنابراین بیماری‌های «سایکوسوماتیک» بیماری‌های جسمی هستند که عوامل روانی در شروع و تشدید آنها مؤثرند. در کنار اختلالات روان‌تنی اختلال دیگری وجود دارد که «اختلال جسمانی شکل» نامیده می‌شود. چیزی که اختلال‌های روان‌تنی را از اختلال‌های جسمانی‌شکل جدا می‌کند این است که در اختلال‌های جسمانی ‌شکل، مشکل جسمانی شناخته ‌شده‌ای وجود ندارد اما در اختلال‌های روان‌تنی، مشکل جسمانی جود دارد به عبارت دیگر بیماری‌های روان‌تنی با نشانه‌های بیماری‌های بدنی شروع می‌شوند، یعنی جسم را درگیر می‌کنند، اما منشاء اصلی آنها مشکلات روانی است. عوامل روانی می‌توانند تعداد زیادی از دستگاه‌های بدن تحت تأثیر قرار دهند، دستگاه‌هایی نظیر: دستگاه تنفسی، دستگاه قلبی – عروقی، پوست و دستگاه معدی – روده‌ای و اندام‌های حسی. در هر فرد ممکن است تنها یک دستگاه عضوی در برابر تأثیرات روانی آسیب‌پذیر باشد. انواع اختلالات روان‌تنی به لحاظ منشاء اختلالات روان‌تنی از لحاظ منشاء به سه دسته طبقه بندی می‌شوند: - دسته اول این اختلالات افرادی را درگیر می‌کند که دارای هر دو علایم روانی و جسمی هستند و این دو نوع علایم در اشتراک با هم عوارض و تداوی بیماری را پیچیده و مشکل می‌کنند. - دسته دوم در بر‌گیرنده بیمارانی است که اختلال روانی آنها به طور مستقیم به اثر بیماری جسمی یا اثرات درمانی آن بیماری، مرتبط است، مثلا بروز افسردگی در اثر ابتلا به یک بیماری جسمی مانند سرطان و عوراض آن. - دسته سوم بیماری‌های روان‌تنی، اختلالات شبه جسمی یا «سوماتوفورم» هستند که بیماری‌های روانی در قالب عوارض جسمی بروز می‌کنند. به بیان دیگر، در این دسته، علایم جسمی بیمار مربوط به عوامل روانی بوده و ارتباطی به مشکل جسمی خاصی ندارند. رایج‌ترین اختلالات روان‌تنی 

1. مشکلات دستگاه گوارش (زخم‌های دستگاه گوارش) 

2. کولیت مزمن (تورم روده بزرگ) 

3. فشارخون 

4. مشکلات تنفسی مثل آسم 

5. دردهای استخوانی و مفصلی 

6. تورم مفصل یا آرتریت روماتوئید 

7. دردهای ستون فقرات کمردرد 

8. بیماری‌های غدد ترشحی داخلی 

باید توجه داشت بیماری‌های جسمی فوق زمانی به عنوان اختلال روان‌تنی در نظر گرفته می‌شوند که منشاء بروز آنها مشکلات جسمی و آسیب‌های جسمی مشخصی نیست. مثلاً فشارخون علت مشخص جسمی ندارد و یا دردهای ستون فقرات ناشی از آسیب فیزیکی به مهره‌ها نیستند. تحقیقات دسته‌ای دیگر از مشکلات را نیز به عنوان اختلالات روان‌تنی در نظر می‌گیرند که عبارت اند از: - اختلال تبدیلی: در این اختلات علایم جسمی هنگام بروز استرس روانی اتفاق می‌افتند، برخی از فلج‌های موقت، از دست دادن توانایی حرف زدن و ... - هیپوکندریا: بیماران مبتلا به این اختلال با مشاهده کوچکترین علایم جسمی فکر می‌کنند به بیماری‌های وخیم و خطرناکی مبتلا شده‌اند؛ به عنوان مثال با یک سردرد ساده فکر می‌کنند مبتلا به تومور شده‌اند و این موضوع خود به افزایش اضطراب و شدید شدن و مدام شدن سردرهای آنها منجر می‌شود. - اختلال جسمانی‌شکل: عموماً بسیاری از سردرد و نشانه‌های روانی مثل خستگی، علایم گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد در ناحیه شکم یا نشانه‌های دیگری مثل درد زمان رابطه جنسی، از دست دادن تمایلات جنسی و تجربه دوره‌های بسیار دردناک عادت ماهیانه از اختلال‌های رایج جسمانی‌اند. - اختلال درد: بیماران مبتلا معمولاً درگیر دردهای مزمن هستد که این دردها به مشکلات طبی مشخصی مرتبط نیستند. به عنوان مثال دردهایی شدید و مزمن در کمر یا پا تجربه می‌شود و شدت این دردها فعالیت‌های عادی زندگی افراد را مختل می‌کند. - اختلال بدشکلی بدن: افراد مبتلا به این اختلال در مورد ظاهر خود بسیار نگران هستند و نقایصی را که در بدنشان موجود نیست تصور می‌کنند وجود دارد. مثلاً با اندکی ریزش مو تصور می‌کنند دچار مشکل طاسی شده‌اند و به شدت نگران می‌شوند. - سایبرکندریا: در دهه‌های اخیر به واسطه انتشار اطلاعات پزشکی و بیماری‌ها در فضای مجازی و اینترنت، برخی افراد با جستجو در اینترنت و مشاهده اطلاعات پزشکی بیماری‌ها، بسیاری از علایم بیماری‌هایی را در بدن خود تجربه می‌کنند. درمان اختلالات روان‌تنی درمان اختلالات روان‌تنی عمدتاً به کمک دارو و درمان‌های روانی- رفتاری انجام می‌شود. در فرآیند درمان سعی بر آن است که از میزان فشار روانی فرد کاسته شود و عوامل و علت مشکلات روانی فرد بررسی و از طریق رواندرمانی و کاهش آلام روانی، مشکلات جسمی ثانویه درمان شود.

درباره‌ی rTMS


تاریخچه در سال ۱۸۳۱ فارادی Faraday اولین فردی بود که متوجه یک رابطه دو سویه بین انرژی الکتریکی و میدان های مغناطیسی شد. طبق قانون فارادی انرژی(میدان) الکتریکی می تواند در اطراف خود میدان های مغناطیسی ایجاد کند و از طرف دیگر میدان مغناطیسی نیز می تواند منجر به ایجاد انرژی الکتریکی شود. به عبارتی بهتر، اگر ما دو سیم پیچ را در مجاورت هم قرار دهیم و یک جریانی را از سیم پیچ اول منتقل کنیم یک پالس الکتریکی را در سیم پیچ دوم مشاهده خواهیم کرد. در سال ۱۸۹۶ فردی به نام آرسونوال، یک سیم پیچ مغناطیسی را روی سر یکی از آزمودنی های خود قرار داد و متعاقب آن در آزمودنی های خود حالاتی از گنگی و سرگیجه را مشاهده نمود. در سال ۱۹۰۲ بیر درونیاBeardronia براى اولین بار از طریق قرار دادن کویل الکترومغناطیس، توانست لرزش هایی را در جمجمه بیماران افسرده ایجاد کند. برای اولین بار یک دستگاه موثر تی ام اس در سـال ۱۹۸۵ توسط آنتونی بیکرAnthony Backer در دانشگاه شفیلد انگلستان ساخته شد. این دسـتگاه بـه عنـوان یـک دسـتگاه تشخیصـی عصبی طراحی شـد؛ کـه موجـب فعـال کـردن نـورون هـای حرکتی قشر مغز و پتانسیل برانگیخته متعاقب در بافت عضلانی می شد. تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال مغز Transcranial Magnetic Stimulation – TMS روش مطمئن و غیرتهاجمی تحریک مغز است که در آن میدان مغناطیسی موجب القای میدان الکتریکی در قشر مغز می گردد. این میدان الکتریکی موجب دپلاریزاسیون نورون ها می گردد. اولین دستگاه TMS قابلیت این را داشت که تحریکاتی کمتر از یک پالس در هر ثانیه (۱Hz) ایجاد کند. در واقع اولین مطالعاتی که روی درمان TMS برای اختلال افسردگی به کار برده شد، محدود به استفاده از تحریکات با فرکانس پایین و عدم وقوف به این نکته شد که سیم پیچ را می بایست در کدام ناحیه از مغز قرار داد. rTMS یا تحریک مغناطیسی فرا جُمجُمه‌ای، روش درمانی نوین و غیر تهاجمی است که به واسطه آن سلول‌های نواحی مشخصی در مغز تحت تحریک مغناطیسی قرار می‌گیرند. تاکنون در خصوص آن تحقیقات بسیاری جهت درمان انواع بیماری‌های روانپزشکی انجام شده است. این روش درمانی از سال 2008 در خصوص درمان افسردگی و به ویژه افسردگی‌های مقاوم به دارو، مورد تایید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و اروپا قرار گرفته است. دستگاه دارای یک کویل (سیم پیچ) است که روی سر قرار داده می‌شود و از طریق آن پالس الکترومغناطیسی به سمت ناحیه‌ای از مغز که در تنظیم رفتار و خلق و خو نقش دارند، ارسال می‌گردد. به کمک این دستگاه می‌توان فعالیت نورن‌های مغزی را افزایش و یا کاهش داد.

مزایا و عوراض rTMS


rTMS به‌دلیل غیر تهاجمی و همچنین سرپایی بودن یکی از روش‌های درمانی مناسب تلقی می‌شود. درمان به کمک این دستگاه نیازی به بیهوشی، بستری شدن و آمادگی خاصی ندارد. این روش درمانی ایمن بوده و عوارض جانبی روش‌های دیگری چون الکتروشوک درمانی (ECT) مانند اختلال در حافظه را در پی ندارد و فرد بعد از جلسات درمان می‌تواند به کارهای روزمره خود بپردازد. ممکن است به ندرت در برخی افراد سردرد خفیفی رخ دهد که با داروهای مسکن رایج از بین خواهد رفت.

فرآیند درمان با rTMS چگونه است؟


همانطور که گفته شد rTMS به صورت سرپایی قابل اجراست و نیاز به بیهوشی و بستری ندارد. در هر جلسه درمانی بیمار بر روی صندلی دستگاه می‌نشیند، اپراتور سر بیمار را در وضعیت مناسبی قرار می‌دهد و اقدام به اندازه‌گیری پارامترهای خاصی روی سر بیمار می‌نماید تا محل دقیق قرارگیری «کویل» دستگاه روی منطقه مورد نظر سر بیمار مشخص شود. در طی فرآیند درمان، بیمار تنها صدای کلیک و ضربه مختصر ناشی از ایجاد پالس در ناحیه زیر کویل را احساس خواهد کرد. در کل جلسه درمانی اپراتور حضور داشته و بیمار را پایش می‌کند. هر جلسه درمان حدوداً 40-20 دقیقه طول می‌کشد و به میزان 5-3 روز در هفته تکرار می‌شود. کل دوره درمانی بنا به تشخیص پزشک متغیر است اما معمولاً 4 تا 6 هفته طول می‌کشد. ممکن است پس از پایان درمان، روانپزشک یک دوره درمان نگهدارنده را تجویز نماید.

از rTMS در درمان کدام اختلالات استفاده می‌شود؟


در حال حاظر از این روش درمانی در درمان بیماری‌های زیر استفاده می‌شود:


• افسردگی • میگرن • دردهای مزمن • بی اشتهایی روانی • اعتیاد • فیبرومیالژیا (Fibromyalgia) • اختلال وسواس فکری عملی (OCD) • اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) • توانبخشی سکته مغزی • پارکینسون

LORETA چیست؟


تکنیک های تصویربرداری عصبی بر این هدف استوارند که ساختار عملکرد مغز را ارائه دهند. آنها را می توان به عنوان یک تصویر اشعه ایکس در نظر گرفت که عملکرد قسمت های مختلف مغز را در طی یک فرآیند یا یک تسک شناختی نشان می دهد و انواع این تکنیک ها شامل: fMRI, PET or MEG و ... می شوند. اما یک روش جدید برای مکان یابی فعالیت الکتریکی مغز و کارکرد آن بر اساس پتانسیل جمجمه از ثبت EEG چند کاناله به دست می آید. این روش با تبدیل اندازه ها به اطلاعات فیزیکی مغز کار می کند. این تکنیک انقلابی همان LORETA یا توموگرافی الکترومغناطیسی مغز با وضوح کم می باشد. لورتا یک تصویر سه بعدی از فعالیت عصبی قشر خاکستری مغز در اختیار فرد قرار می دهد. مزایای LORETA: از مزایای آن می توان به محدود نبودن دستگاه به الکترود اشاره کرد. در واقع هر تعداد الکترود به راحتی با این روش سازگار است. از دیگر مزایای آن غیر تهاجمی بودن آن است به این معنی که قبل از شروع کار نیازی به هیچ نوع تزریق و یا بیهوشی نیست. این روش کاملا ایمن و به لحاظ اقتصادی به صرفه است و درکوتاهترین زمان اطلاعات مفیدی در مورد کارکرد قسمت های مختلف مغز در اختیار فرد قرار می دهد. روانپزشکان با استفاده از اطلاعات لورتا می توانند تشخیص دقیق تر داشته باشند و همچنین اطلاعات لورتا آن ها را در تصمیم گیری در نوع درمان مناسب تر فرد بیمار راهنمایی می کند.

دی ان ان